Heb je ooit geprobeerd de geschiedenis van de Vikingen vanuit een feministisch perspectief te bekijken? Nee? Dat is nauwelijks verrassend voor een cultuur die zo mannelijk, zo dapper en zo krachtig was als die van de Vikingen: mannen met woeste baarden, een imposant postuur en tatoeages die hun moed en mannelijkheid uitdrukten.
De vraag wat Vikingvrouwen deden terwijl de mannen hun vijanden op het slagveld bevochten, de Scandinavische zeeën bevoeren en nieuwe gebieden veroverden, is volkomen terecht. Wat gebeurde er in die tijd met deze vrouwen? Het antwoord, onthuld door archeologisch onderzoek, is verbazingwekkend.
Wie waren de Vikingvrouwen?
Geen enkele geschiedenis wordt geschreven zonder vrouwen. Zijn zij immers niet het voertuig dat mannen gebruiken om in deze wereld te komen? Verdienen zij het niet dat er recht wordt gedaan aan hen in samenlevingen waar ze vaak slechts in een vaag licht verschijnen?
Het moet gezegd worden dat de Vikingmaatschappij een fundamenteel patriarchale samenleving was. De rollen waren daarom verdeeld op basis van geslacht. Vanaf hun kindertijd leerden vrouwen huishoudelijke taken, familiale voorschriften en tradities, wetten en morele waarden, enzovoort, die zij vervolgens aan hun kinderen moesten doorgeven. Kortom, zoals men wel eens zegt: de man was de arm van de samenleving en de vrouw was de ziel.
Toch was de Vikingvrouw zeker geen Julia uit een Shakespeare-stuk. Integendeel. De opvoeding van vrouwen was bedoeld om hen tot sterke, standvastige en energieke personen te maken, in staat om het hart van hun echtgenoot te raken en, indien nodig, hem aan te sporen de eer van hun familie te wreken. Vrouwen kregen meer autoriteit zodra de mannen op oorlogspad gingen of handel dreven, omdat zij dan verantwoordelijk werden voor het beheer van het huishouden.
@ici_explora
Uiteraard hing hun status in de Vikingmaatschappij af van hun sociale klasse. We maken onderscheid tussen de slavin, de vrouw uit de middenklasse en die van de adel. Maar ontdekkingen, teksten uit de middeleeuwen en de grote IJslandse saga’s geven ons belangrijke onthullingen over Vikingvrouwen.
Allereerst merken we op dat ze overwegend mannelijke trekken hadden. Fysiek gezien waren ze totaal anders dan de moderne vrouw. Sterker nog, archeologische opgravingen en geavanceerde analyses onthullen dat Vikingvrouwen het recht hadden verworven om naast de mannen te vechten. Meer details in de volgende sectie.
De Viking-strijdster ontdekt in Birka, Zweden
Een gedetailleerd onderzoek heeft bevestigd dat Vikingvrouwen inderdaad het recht hadden verworven om zij aan zij met mannen te vechten. Dit onderzoek werd in 2017 uitgevoerd door Charlotte Hedenstierna-Jonson, onderzoekster en deelneemster aan het onderzoeksproject naar het Vikingfenomeen, en door de Zweedse osteoloog Anna Kjellstrom, die momenteel werkt bij de afdeling Archeologie en Klassieke Studies van de Universiteit van Stockholm.
Het onderzoek bestond uit een DNA-analyse van de botten van een skelet van een Vikingkrijger dat sinds 1878 in een graf in Birka, Zweden, lag. Het stelde onderzoekers in staat om twee X-chromosomen en een volledige afwezigheid van een Y-chromosoom te identificeren. Voor de onderzoekers betrof het een vrouw van 1 meter 70, ongeveer dertig jaar oud.
Het haar, het zwaard, de bijl, de schilden, de pijlpunten en het dobbelspel dat in het graf werd gevonden, deden vermoeden dat het om een man ging, tot dit recente onderzoek onthulde dat het in feite een vrouwelijke Vikingkrijger was die troepen aanvoerde in de strijd. De studie werd gepubliceerd in het tijdschrift Antiquity.
Dit was de eerste keer dat het bestaan van vrouwelijke Vikingkrijgers werd bewezen. Maar het skelet van Birka was ongetwijfeld niet dat van de eerste vrouwelijke krijger. Er zullen er in de toekomst zeker meer worden ontdekt.
Freydís Eiríksdóttir, het enfant terrible van Erik de Rode
We bevinden ons in de 10e eeuw. Freydís Eiríksdóttir, kind van Erik de Rode en zus van Leif Eriksson, nam deel aan een expeditie onder leiding van Thorfinn Karlsefni naar Vinland. Geconfronteerd met de dreiging van de inheemse bevolking, besloot de jonge krijger, die toen acht maanden zwanger was, alles op alles te zetten.
Ze scheurde haar kleding open en sloeg met haar zwaard op haar blote borst. Ze vergezelde dit gebaar met een strijdkreet die de inboorlingen zo afschrikte dat ze er onmiddellijk vandoor gingen. De strijd eindigde onmiddellijk. Hoewel ze later werd veroordeeld tot ballingschap omdat ze tijdens andere expedities bloedbaden had aangericht, vestigde ze haar naam als een onverschrokken Vikingkrijger en onderscheidde ze zich als ontdekkingsreiziger van Vinland.
@petite_chriss
Koningin Emma
Hier bevinden we ons in de 11e eeuw, een eeuw die een van de laatste grote vrouwelijke figuren uit het Vikingtijdperk onthulde: koningin Emma. Als dochter van hertog Richard van Normandië en een moeder van Deense afkomst, trouwde ze tweemaal met Engelse koningen en baarde ze twee koningen van Engeland. Aan de zijde van haar Deense echtgenoot Knoet de Grote was zij de beschermvrouwe van de Kerk.
Johanna Katrin Fridriksdottir stelt in haar boek getiteld “Vikingvrouwen, machtige vrouwen: de plaats van vrouwen in een mannelijk volk herontdekken” een deconstructie voor van de patriarchale visie op de Vikingmaatschappij, om het bestaan van vrouwelijke krijgers tijdens het Vikingtijdperk te benadrukken. Ze nodigt de lezer uit om de Walkure te overwegen, die strijdbare godin van de helden uit de Noordse mythologie die beslist over het lot van krijgers in de strijd.
Ze herinnert ook aan de avonturen van de trotse prinses Gudrún, die de eer van de haren wreekt en die, in plaats van zich te beperken tot huishoudelijke taken, beslissingen neemt, schrijft en soms deelneemt aan veldslagen. Het doel van het werk is duidelijk: de verbeelding herzien om de Vikingvrouw de plaats terug te geven die ze in de geschiedenis verdient.
