Als trouwe metgezellen waren Viking-schilden het belangrijkste wapen dat de Scandinavische krijgers gebruikten tijdens de aanvallen die zij uitvoerden op hun Europese buren.
De vervaardiging van deze ronde wapens maakt deel uit van een bewaard gebleven traditie. Hoewel er geen documenten van de Noordse volkeren zijn die de kenmerken van Viking-schilden exact beschrijven, heeft onderzoek veel elementen over hen aan het licht gebracht.
Het schildblad
Dun aan de randen, hadden Viking-schilden een gemiddelde dikte van 60 mm. Ze hadden een ronde vorm en een gemiddelde diameter tussen de 80 en 90 cm. Omdat het moeilijk zou zijn geweest om bomen van die diameter te vinden om zoveel schilden te maken, werden er planken van kleine breedtes gebruikt die op maat werden gemaakt.
@leslie.joursdorage
Het bestond uit een laag van ongeveer zeven of acht planken van wit grenenhout. De planken werden naast elkaar gelegd en aan elkaar gelijmd. De weerstand van het geheel werd versterkt door de bevestigingen van het handvat, de umbo en de rand van leer.
Sommige opgravingen hebben onthuld dat kleine ijzeren klemmen of bronzen bladen soms regelmatig werden toegevoegd over de lederen rand om een effect van continuïteit op de randen te creëren, vooral in geval van schade aan de rand.
Een lederen bekleding
Middeleeuwse Viking-schilden waren aan de randen omzoomd met kalfsleer en bedekt met lams- of kalfsleer, zowel aan de voor- als aan de achterkant. De houten plank zit dus als een sandwich tussen de stukken leer.
Om bestand te zijn tegen de meedogenloze impact van speren, zwaarden en die van vijandelijke bijlen, waren ze voor extra versteviging met leer bekleed. Hoewel dit voor de hand lijkt te liggen, is het pas onlangs dat archeologische opgravingen vier middeleeuwse schilden uit Noord-Europa aan het licht hebben gebracht.
Ze stamden uit de periode van 500 tot 580 voor onze jaartelling. Deze ontdekkingen hebben inderdaad aangetoond dat Viking-schilden bedekt waren met beschermende lagen om ze resistenter te maken.
Een bekleding behandeld om de tand des tijds te doorstaan
Hoewel het waar is dat de schilden bekleed waren met lederen bescherming, is de vraag of het gebruikte leer ruw, gelooid of onbehandeld was. Dankzij analyses van microvezels uit de lederen randen, werden tannines in het leer ontdekt. Verder onderzoek onthulde dat naast runder- en kalfsleer ook lamsleer werd gebruikt.
Hoewel het gebruik ervan bij de vervaardiging van schilden rond 930 door een Engelse wet werd verboden vanwege de relatief lage weerstand, werd lamsleer toch door sommige fabrikanten gebruikt omdat het het meest toegankelijk was. Ze hadden immers lammeren op hun boerderijen. Om de relatieve zwakte tegen te gaan, behandelden ze het materiaal met tannines om de weerstand en levensduur te verhogen.
@gagadzillartclay
De decoratie
Sommige schilden die tijdens archeologische opgravingen werden ontdekt, met name die gevonden op het schip van Gokstad (Noorwegen, 905 na Christus), waren niet alleen met leer bekleed. Ze waren ook beschilderd.
Herinner u dat we aan het begin van dit artikel zeiden dat de dikte van deze wapens meestal 60 mm bedroeg. U was waarschijnlijk verrast om te beseffen dat deze wapens niet zo robuust waren als in uw verbeelding. Laten we zeggen dat de onderzoekers dezelfde reflectie hadden.
Om te bevestigen of het echt ging om schilden die in de strijd werden gebruikt of dat het slechts decoratieve objecten waren, werd er onderzoek gedaan. De resultaten bewezen dat deze Viking-schilden functioneel waren voor het gevecht. Hun bekleding was vaak geel, zwart of rood geschilderd.
Centrale gaten
In het midden waren de Viking-schilden voorzien van ronde gaten waar de lederen koorden doorheen werden gehaald om de lederen bescherming vast te zetten. Men moet aannemen dat de stukken leer niet breed genoeg waren. Om hun wapens volledig te bedekken, moesten de krijgers dus twee stukken leer aan elkaar bevestigen.
Het handvat of de greep
De handvatten van de Viking-schilden waren lang en konden de diameter van het schild meten. Naar hun twee uiteinden toe liepen ze taps toe. Hun uiteinde kan spatelvormig zijn, zodat de uiteinden direct op het schildblad zijn genageld.
@terredecuir
De umbo’s en klinknagels
De ronde gaten in het midden van de middeleeuwse Viking-schilden werden bedekt door een stalen umbo in de vorm van een halve bol met een diameter van ongeveer 15 cm. De umbo’s werden meestal vastgehouden door ijzeren klinknagels met een grote kop, die aan beide zijden was platgeslagen.
Opgemerkt moet worden dat de umbo’s twee hoofdvormen konden hebben. Sommige hadden een uitgesproken hals en een vrij hoge koepel, terwijl andere modellen een gewelfde basis hadden en geen hals.
Er bestonden ook andere modellen umbo’s, maar die waren minder gebruikelijk. Het gaat om het model met gehurkte houding, het conische model dat soms is uitgerust met een topknop, het model met gekartelde randen, hoekige modellen, verfijnde modellen, enz.
Het is ook vermeldenswaard dat er verschillende andere metalen versieringen worden gevonden op de schilden die tijdens opgravingen zijn teruggevonden. In de onderzochte graven werden ringen gevonden aan de achterkant van het schild, vastgehouden door oogjes die door de panelen en in sommige gevallen door het handvat gingen. Deze ringen dienden zeker als ophangpunt of bevestigingspunt.
Vandaag de dag hebben deze ontdekkingen het mogelijk gemaakt om volledig authentieke modellen van Viking-schilden te reproduceren.
